Mijn praktische plan: geen belastingverhoging van €20 miljard, maar een structurele correctie in vier jaar
België zit in 2026 niet meer in de situatie van tien jaar geleden. De groei is zwak, defensie-uitgaven stijgen, de rentelasten lopen op en de vergrijzing versnelt.
De Europese Commissie verwacht voor 2026 slechts 0,7% groei, een begrotingstekort van 5,2% van het bbp en een overheidsschuld van 110,5% van het bbp. Zonder bijkomend beleid loopt de schuld verder op.
Doelstelling
Daarom zou ik niet proberen het tekort onmiddellijk naar 3% te brengen. Dat zou de economie tijdens een zwakke conjunctuur kunnen beschadigen.
Een structurele verbetering van ongeveer €18 miljard tegen 2030, zonder investeringen en lage arbeidsinkomens kapot te belasten.
De bedragen hieronder zijn mijn realistische beleidsramingen, geen officiële begrotingsramingen.
1. Stop de automatische groei van bijna alle overheidsuitgaven
Niet lineair 10% besparen, maar een vierjarige nominale uitgavennorm.
- Overheidsuitgaven, exclusief pensioenen, basisgezondheidszorg, defensie en investeringen, mogen maximaal 1% per jaar nominaal groeien.
- Lonen, subsidies, werkingsmiddelen en dotaties moeten binnen dat plafond worden verdeeld.
- Elke nieuwe maatregel moet volledig worden gefinancierd door een bestaande uitgave te schrappen.
Bij 3% inflatie betekent dit een reële besparing, maar zonder massaal ambtenaren te ontslaan.
Opbrengst tegen 2030: circa €4 miljard per jaar.
België moet vooral de groei van de lopende uitgaven afremmen. De huidige maatregelen volstaan niet: ondanks consolidatie verwacht de Nationale Bank dat het tekort de komende jaren opnieuw verslechtert.
2. Eén werknemer die met pensioen vertrekt: maximaal één op twee vervangen
Ik zou geen grote ontslagronde organiseren. Die kost ontslagvergoedingen, veroorzaakt conflicten en treft dikwijls de verkeerde diensten.
Wel:
- Natuurlijke uitstroom gebruiken.
- Backofficefuncties samenvoegen.
- Eén gezamenlijke IT-, aankoop-, personeels- en vastgoedadministratie per bestuursniveau.
- Automatische gegevensuitwisseling, zodat burgers en bedrijven informatie maar één keer moeten aanleveren.
- Uitzonderingen uitsluitend voor politie, justitie, zorg, defensie en operationeel onderwijs.
Politieke structuren hervormen is wenselijk, maar daarop wachten levert jarenlang niets op. Personeelsuitgaven via natuurlijke afvloeiing verminderen is veel uitvoerbaarder.
Opbrengst: circa €2 miljard per jaar tegen 2030.
3. Maak werken financieel duidelijk voordeliger
België moet niet nog meer belasting heffen op arbeid. De belastingdruk op arbeid is al hoog en wordt gecompenseerd door een wirwar van loonvoordelen en subsidies, waardoor het systeem duur en complex is.
Bron: Nationale Bank van België – belastingdruk en loonsubsidies
Mijn hervorming:
- Verhoog de belastingvrije som voor werkenden.
- Verlaag de werkgeversbijdragen op de eerste ongeveer €3.000 brutoloon.
- Bouw uitzonderingsregelingen, cheques en ingewikkelde loonconstructies geleidelijk af.
- Laat van elke extra verdiende €100 minstens €50 netto overblijven, ook bij het verlies van uitkeringen.
- Voer een eenvoudige werkbonus in die maandelijks wordt verrekend.
Dit moet grotendeels budgetneutraal zijn. Het doel is niet onmiddellijk geld ophalen, maar meer werkenden creëren.
De werkzaamheidsgraad is een sleutelvariabele. België zat recent rond 72%, onder het Europese gemiddelde, met grote verschillen tussen regio’s en bevolkingsgroepen.
Bron: Europese Commissie – Country report Belgium
Begrotingseffect door extra werkgelegenheid tegen 2030: circa €2,5 miljard per jaar.
Dat komt uit meer personenbelasting en sociale bijdragen, gecombineerd met minder uitkeringen.
4. Hervorm langdurige ziekte medisch én economisch
Mensen simpelweg van een ziekte-uitkering halen verschuift het probleem naar het OCMW. Dat is boekhoudkundige schijnwinst.
Ik zou werken met drie categorieën:
- Duurzaam volledig arbeidsongeschikt: bescherming zonder voortdurende controles.
- Tijdelijk volledig arbeidsongeschikt: behandeling en een concreet hersteltraject.
- Gedeeltelijk arbeidsgeschikt: verplicht aangepast werk of opleiding, met behoud van een deel van de uitkering.
Vanaf de zesde maand moet er één gezamenlijk dossier bestaan tussen arts, ziekenfonds, werkgever en arbeidsbemiddelingsdienst.
Werkgevers met aantoonbaar veel langdurig zieken betalen meer; werkgevers die aangepast werk aanbieden krijgen tijdelijk een korting.
Gezondheids- en invaliditeitsuitgaven blijven zonder hervormingen sterk groeien. Het Planbureau verwacht dat vooral de gezondheidszorg de toekomstige stijging van de sociale uitgaven veroorzaakt.
Bron: Federaal Planbureau – Studiecommissie voor de Vergrijzing
Netto-opbrengst tegen 2030: circa €2 miljard per jaar.
5. Pensioenen: voer de hervorming consequent door
De pensioenleeftijd alleen verhogen is onvoldoende. Mensen moeten daadwerkelijk langer werken.
Mijn regels:
- Pensioen op basis van effectief gewerkte jaren, niet alleen kalenderjaren.
- Gelijkstelling behouden voor ziekte, zorg en tijdelijke werkloosheid, maar beperken voor lange perioden zonder arbeidsmarktdeelname.
- Ambtenaren-, werknemers- en zelfstandigenpensioenen geleidelijk volgens dezelfde basisprincipes berekenen.
- Hogere pensioenen minder snel indexeren dan minimum- en gemiddelde pensioenen.
- Pensioenbonus voor langer werken automatisch en eenvoudig maken.
- Vervroegd pensioen zonder lange loopbaan financieel duidelijk minder aantrekkelijk maken.
De inmiddels aangenomen pensioenhervormingen verbeteren volgens het Planbureau de houdbaarheid, maar het volledige effect wordt pas op lange termijn zichtbaar.
De geraamde vermindering van de pensioenuitgaven bedraagt tegen 2050 ongeveer 0,7% van het bbp.
Bron: Europese Commissie – Belgische pensioenhervorming
Extra boven op bestaande hervormingen: circa €2 miljard per jaar tegen 2030, oplopend daarna.
6. Schrap subsidies en fiscale uitzonderingen systematisch
België heeft geen tekort aan belastingen, maar een tekort aan transparantie.
Ik zou alle fiscale voordelen en subsidies automatisch laten vervallen na vijf jaar, tenzij het parlement ze opnieuw goedkeurt op basis van een onafhankelijke evaluatie.
Eerst aanpakken:
- Subsidies zonder aantoonbaar effect op investeringen of werkgelegenheid.
- Overlappende regionale en federale steun.
- Fiscale voordelen die vooral consumptie subsidiëren.
- Uitzonderingen die enkel bestaan door sterke lobbygroepen.
- Subsidies aan bedrijven die ook zonder steun dezelfde activiteit uitvoeren.
Onderzoek van de Nationale Bank wijst erop dat de combinatie van hoge arbeidsbelastingen en talrijke loonsubsidies inefficiëntie en complexiteit veroorzaakt.
Bron: Nationale Bank van België
Netto-opbrengst: circa €3 miljard per jaar.
Niet alles schrappen: onderzoek, innovatie, energienetwerken en strategische industrie kunnen wel degelijk maatschappelijk rendement opleveren.
7. Nieuwe inkomsten: alleen waar de economische schade beperkt is
Omdat alleen besparen sociaal en politiek onhaalbaar is, zou ik ongeveer een kwart van de correctie uit inkomsten halen.
Concreet:
- Uniforme belasting op werkelijk gerealiseerde financiële meerwaarden, met vrijstelling voor kleine langetermijnbeleggers.
- Strengere aanpak van managementvennootschappen die feitelijk arbeidsinkomen omzetten in lager belast kapitaalinkomen.
- Geleidelijke afbouw van gunstige regimes voor de tweede en derde woning, met bescherming van de eigen woning.
- Hogere belasting op vervuiling en fossiele consumptie, maar gekoppeld aan lagere lasten op arbeid.
- Eén centrale antifraudedienst die databanken van fiscus, sociale zekerheid en ondernemingsregister combineert.
Geen algemene vermogensbelasting op basis van jaarlijks geschatte waarden. Die is administratief zwaar, leidt tot waarderingsdiscussies en kan ondernemingskapitaal treffen.
Netto-opbrengst: circa €3 miljard per jaar.
Totaal tegen 2030
| Maatregel | Structureel effect |
|---|---|
| Uitgavennorm | €4,0 miljard |
| Natuurlijke afvloeiing overheid | €2,0 miljard |
| Meer mensen aan het werk | €2,5 miljard |
| Langdurige ziekte hervormen | €2,0 miljard |
| Bijkomende pensioenmaatregelen | €2,0 miljard |
| Subsidies en fiscale uitzonderingen | €3,0 miljard |
| Gerichte nieuwe inkomsten | €3,0 miljard |
| Totaal | €18,5 miljard per jaar |
Dat is ongeveer voldoende om het tekort van ruim 5% richting 3% van het bbp te bewegen, afhankelijk van groei, rente, defensie-uitgaven en de uitvoering door deelstaten.
Het Planbureau waarschuwt namelijk dat het tekort zonder bijkomende ingrepen na een tijdelijke stabilisatie opnieuw kan oplopen tot ruim 6% van het bbp tegen 2031.
Bron: Federaal Planbureau – Economische vooruitzichten 2026–2031
Wat ik nadrukkelijk niet zou doen
Ik zou de btw niet algemeen verhogen, de bedrijfsbelasting niet fors optrekken en niet besparen op:
- Infrastructuur.
- Digitalisering.
- Onderwijsgebouwen.
- Energievoorziening.
Dat zijn snelle boekhoudkundige oplossingen die de toekomstige groei verlagen.
Ook “de zes regeringen afschaffen” is geen begrotingsplan. Institutionele vereenvoudiging is nuttig, maar levert niet snel de tientallen miljarden op die soms worden beloofd.
Conclusie
België moet niet proberen iedereen iets meer te belasten. Het moet de automatische groei van de overheid stoppen, meer mensen productief aan het werk krijgen en voordelen schrappen die economisch niets opleveren.
De grootste fout zou zijn vier jaar lang kleine belastingen te verhogen, terwijl pensioen-, ziekte-, subsidie- en personeelsuitgaven sneller blijven groeien.
Reacties
Een reactie posten